Intel, yıllar boyunca işlemcilerinde birçok farklı tümleşik grafik çözümü kullandı. Bu grafik çözümlerinin adları zaman içinde Intel GMA ve Intel HD Graphics’ten Intel Iris, UHD Graphics, Iris Xe ve daha yeni Intel Arc grafiklerine doğru gelişti. Bazı grafik aileleri de birkaç farklı sürüm halinde piyasaya sürüldü ve farklı işlemci nesillerinde kullanıldı.
Tümleşik grafikler neredeyse tüm dizüstü bilgisayar işlemcilerinde ve bazı masaüstü işlemcilerinde bulunur. Böylece ayrı bir grafik kartına ihtiyaç duyulmaz. Bununla birlikte Intel, tümleşik grafik birimi bulunmayan işlemciler de üretir. Bunlar özellikle harici bir ekran kartıyla birlikte kullanılmak üzere tasarlanmış modellerdir.
Aşağıdaki tablo, Intel işlemcilerinde kullanılan başlıca tümleşik grafik çözümlerini yaklaşık çıkış tarihleriyle birlikte kronolojik olarak gösterir. Bu tablo, Intel’in tümleşik grafiklerinin ilk GMA çözümlerinden modern grafik mimarilerine kadar nasıl geliştiğini kolayca takip etmeyi sağlar.
| Dönem | Intel Graphics |
|---|---|
| 2006–2009 | Intel GMA 3000 / GMA X3000 / GMA X3100 |
| 2010–2011 | Intel HD Graphics |
| 2011–2012 | Intel HD Graphics 2000 / 3000 |
| 2012–2013 | Intel HD Graphics 2500 / 4000 |
| 2013–2014 | Intel HD Graphics 4200 / 4400 / 4600 / 5000 / 5100 / 5200 |
| 2014–2015 | Intel HD Graphics 5300 / 5500 / 6000 / Iris 5500 / Iris 6100 |
| 2015–2016 | Intel HD Graphics 510 / 515 / 520 / 530 / Iris 540 / 550 / 580 |
| 2016–2017 | Intel HD Graphics 610 / 615 / 620 / 630 / Iris Plus 640 / 650 / 655 |
| 2017–2018 | Intel UHD Graphics 600 / 605 / 610 / 620 / 630 |
| 2018–2020 | Intel UHD Graphics 610 / 615 / 620 / 630 / Iris Plus 645 / 655 |
| 2020–2021 | Intel UHD Graphics / Iris Xe Graphics |
| 2021–2023 | Intel UHD Graphics 730 / 750 / 770 / Iris Xe Graphics |
| 2023–2026 | Intel UHD Graphics / Intel Arc integrated graphics |
Intel GMA
Intel GMA (Graphics Media Accelerator), Intel HD Graphics’in piyasaya çıkmasından önce kullanılan erken dönem Intel tümleşik grafik çözümleri ailesidir. İlk nesillerde grafik işlem birimi (GPU), işlemcinin değil yonga setinin bir parçasıydı. Başka bir deyişle, tek bir işlemci paketi içinde iki ayrı işlemci bulunuyordu: CPU ve GPU. Bilinen modeller arasında GMA 950, GMA 3000, GMA X3000 ve GMA X3100 yer alır.
İlk GMA çözümleri öncelikle görüntü çıkışı, masaüstü grafikleri, video oynatma ve temel 3D hızlandırma için tasarlanmıştı. GMA X3000, birleştirilmiş yürütme kaynaklarına sahip daha programlanabilir bir mimariyi kullanıma sundu.
Tümleşik grafikler, ayrı grafik kartlarından önemli ölçüde daha düşük performans sunuyordu ve temel görüntüleme özellikleri için düşük maliyetli bir alternatif olarak kullanılıyordu.
Intel HD Graphics
Intel HD Graphics sistemi, ilk nesil Intel Core işlemcilerle birlikte piyasaya çıktı. İlk Westmere serisi işlemcilerde CPU ve GPU ayrı yongalardı ve tek bir paket içinde bulunuyordu. Sandy Bridge mimarisinde Intel, CPU ve GPU’yu tek bir kalıp üzerinde birleştirdi. Sandy Bridge mimarisi ayrıca video kodlama ve dönüştürme işlemleri için özel donanım hızlandırması sağlayan Intel Quick Sync Video teknolojisini de tanıttı.
Intel HD Graphics 2000 ve 3000
HD Graphics 2000 ve HD Graphics 3000 grafik çekirdekleri, Sandy Bridge mimarisine dayanan ikinci nesil Intel Core işlemcilerle birlikte 2011 yılında piyasaya çıktı.
HD Graphics 2000, 6 yürütme birimine (EU) sahipken HD Graphics 3000, 12 EU’ya sahipti ve bu nedenle HD Graphics 3000 daha güçlü sürümdü. Her iki grafik işlemcisi de özel grafik belleği yerine paylaşımlı DDR3 sistem belleğini kullanıyordu.
Sandy Bridge, Intel’in CPU ve GPU’yu tek bir fiziksel kalıp üzerinde birleştirdiği nesildi. Bir diğer önemli yenilik ise video kodlama ve dönüştürme için özel donanım sağlayan Quick Sync Video teknolojisiydi. Bu özellik daha sonra standart hale geldi.
Intel HD Graphics 2500 ve 4000
HD Graphics 2500 ve HD Graphics 4000 grafik çekirdekleri, Ivy Bridge mimarisine dayanan üçüncü nesil Intel Core işlemcilerle birlikte 2012 yılında piyasaya çıktı.
Ivy Bridge mimarisi ayrıca bu işlemciler için 22 nm üretim sürecini kullanıma sundu. Tümleşik grafikler DirectX 11 desteğinin yanı sıra donanımsal video kod çözme, video işleme ve birden fazla ekran desteğinde iyileştirmeler kazandı.
Intel HD Graphics 4200, 4400, 4600, 5000, 5100 ve 5200
Bu grafik işlemcileri, Haswell mimarisine dayanan dördüncü nesil Intel Core işlemcilerle birlikte 2013 yılında piyasaya çıktı.
Intel, yürütme birimlerinin sayısını önemli ölçüde artırdı. HD Graphics 4200, 4400 ve 4600 modellerinde 20 EU bulunurken, daha yüksek performanslı HD Graphics 5000, 5100 ve 5200 modellerinde bu sayı 40 EU’ya ulaştı.
HD Graphics 5000 serisi ağırlıklı olarak mobil işlemcilerde kullanıldı. Daha yüksek performanslı Iris Pro Graphics 5200 modeli ise 128 MB eDRAM ekleyerek daha da ileri gitti. eDRAM, yüksek hızlı önbellek görevi görerek sistem belleğinin bant genişliğinden kaynaklanan performans darboğazlarını azalttı.
Haswell mimarisi ayrıca DirectX 11.1 desteği ekledi ve multimedya işleme donanımını geliştirdi.
Intel HD Graphics 5300, 5500 ve 6000
HD Graphics 5300, 5500 ve 6000 grafik işlemcileri, 2014–2015 yıllarında piyasaya çıkan Broadwell nesline aitti. Broadwell, seri üretim pazarına yönelik Intel Core işlemciler arasında 14 nm üretim süreciyle üretilen ilk nesildi.
HD Graphics 5500, 24 yürütme birimine (EU) sahipken HD Graphics 6000, 48 EU’ya sahipti. Böylece 6000 modeli, 5500 modelinin iki katı kadar yürütme birimine sahipti.
Intel ayrıca enerji verimliliğini ve multimedya işleme yeteneklerini geliştirdi. Bu değişiklikler, tümleşik grafiklerin güç tüketimini önemli ölçüde artırmadan daha yüksek performans sunması gereken dizüstü bilgisayarlar için özellikle önemliydi. Intel, bazı yüksek performanslı mobil grafik yapılandırmalarında eDRAM kullanmaya devam etti.
Intel Iris ve Iris Pro
Iris, daha yüksek performans sunan Intel tümleşik grafik çözümleri ailesiydi. Broadwell ve Skylake nesillerindeki belirli mobil işlemcilerde kullanıldı.
Skylake mimarisinde Iris 540, Iris 550 ve Iris Pro 580 gibi grafik çözümleri bulunuyordu. Iris Pro 580, 72 yürütme birimine (EU) ve 128 MB eDRAM’e sahipti. Bu sayede aynı dönemdeki standart HD Graphics çözümlerine kıyasla işlemleri gerçekleştirmek için önemli ölçüde daha fazla kaynak sunuyordu. Bu grafik işlemcilerinin orta sınıf ayrı grafik kartlarının performansına yaklaşmaya başladığı söylenebilir.
Intel HD Graphics 510, 515, 520 ve 530
HD Graphics 510, 515, 520 ve 530 grafik işlemcileri, 2015 yılında Skylake işlemcilerle birlikte piyasaya çıktı. Intel, adlandırma sistemini değiştirdi ve önceki 4000 ve 5000 serisi model numaralarının yerine 500 serisi adlandırmasını kullandı.
HD Graphics 510, 12 EU’ya sahipken HD Graphics 515, 520 ve 530 modellerinin her birinde 24 EU bulunuyordu. HD Graphics 520, mobil işlemcilerde yaygın olarak kullanılırken HD Graphics 530, daha yüksek performanslı Core masaüstü işlemcilerinde kullanıldı.
Skylake mimarisi DirectX 12 ve OpenCL 2.0 desteğinin yanı sıra multimedya işleme ve yüksek çözünürlüklü ekran desteğinde iyileştirmeler sundu.
Intel HD Graphics 610, 615, 620 ve 630
HD Graphics 610, 615, 620 ve 630 grafik işlemcileri, 2016–2017 yıllarında Kaby Lake işlemcilerle birlikte piyasaya çıktı. HD Graphics 610, 12 EU’ya sahipken HD Graphics 615, 620 ve 630 modellerinin her birinde 24 EU bulunuyordu. Bu nedenle yürütme birimlerinin sayısı açısından çoğu model, Skylake tabanlı karşılıklarına benzer kaldı.
Daha önemli değişiklikler medya motorunda yapıldı. Kaby Lake, HEVC/H.265 ve VP9 formatları için, 10 bit video dahil olmak üzere, donanım hızlandırmasını önemli ölçüde geliştirdi. Bunun sonucunda platform, donanım hızlandırmalı 4K video oynatma için çok daha uygun hale gelirken CPU üzerindeki yük de azaltıldı.
Intel UHD Graphics
Intel, “UHD Graphics” adını birkaç nesil ve ürün segmentinde kullanmaya başladı. Bu modeller arasında UHD Graphics 600, 605, 610, 620 ve 630 bulunuyordu.
Örneğin UHD Graphics 630, Coffee Lake işlemcilerinde kullanıldı ve 24 EU’ya sahipti. Bu nedenle yalnızca “UHD” adı belirli bir performans seviyesini ifade etmiyordu. UHD Graphics 630 ve daha sonraki UHD Graphics 770 farklı nesillere aittir ve farklı mimarilere ve yeteneklere sahiptir.
Daha sonraki masaüstü işlemcilerde UHD Graphics 730 ve UHD Graphics 770 kullanıldı. Alder Lake’te kullanılan UHD Graphics 770, UHD Graphics 630’daki 24 EU’ya kıyasla yürütme birimi sayısını 32 EU’ya çıkardı. Intel ayrıca medya motorunu, 4K video desteğini ve HEVC ile VP9 kod çözmeyi geliştirmeye devam etti ve sonraki nesillerde AV1 için donanım desteği ekledi.
Intel Iris Xe Graphics
Iris Xe Graphics, 2020 yılında mobil Tiger Lake işlemcilerle birlikte ortaya çıktı. Eski HD/UHD Graphics mimarisi yerine Intel’in yeni Xe-LP grafik mimarisine dayanması nedeniyle önemli bir mimari değişikliği temsil ediyordu.
Mobil Iris Xe yapılandırmaları 96 yürütme birimine kadar ulaştı. Bu, önceki birçok UHD Graphics uygulamasında bulunan 24 EU’ya kıyasla önemli bir artıştı. Xe-LP ayrıca donanımsal AV1 kod çözme özelliğine sahip daha gelişmiş bir medya motoru, DirectX 12 desteği ve geliştirilmiş çoklu ekran özellikleri sundu.
Iris Xe’nin gerçek performansı büyük ölçüde bellek yapılandırmasına bağlıdır. GPU, özel VRAM yerine sistem belleğini kullandığından LPDDR4x veya LPDDR5 gibi daha hızlı bellekler grafik performansı üzerinde önemli bir etkiye sahip olabilir.
Intel Arc Graphics
Intel Arc, bir sonraki nesli temsil eder. Xe HPG mimarisi ilk olarak Intel Arc ayrı grafik kartlarında kullanıldı ve daha sonra belirli Core Ultra işlemcilerdeki Arc tümleşik grafiklerinin geliştirilmesini de etkiledi.
Iris Xe ile karşılaştırıldığında Arc sınıfı grafik çözümleri, yapay zeka görevleri için özel XMX işlemcileri ve donanım hızlandırmalı ışın izleme için ray tracing birimleri içerir.
Core Ultra işlemcilerdeki Arc tümleşik grafikler, yalnızca daha yüksek saat hızına sahip bir UHD Graphics veya Iris Xe sürümü değildir. Daha gelişmiş grafik, medya ve yapay zeka özelliklerine sahip yeni Xe mimarisini kullanır.
